الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
171
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بن بركيا ، پسرش يحيى ، عيسى بن مريم بنت عمران بن ياشهم بن امون بن خرقيا و الياس . اختلاف است كه الياس كيست ؟ برخى گفتهاند : همان ادريس است . چنان كه يعقوب ، همان اسرائيلى است . اين قول از عبد اللَّه بن مسعود است . ابن اسحاق گويد : الياس بن بستر بن فنحاص بن غيرار بن هارون بن عمران است . كعب گويد : خضر است . همهء اينها از انبيا مرسلين هستند . وَ إِسْماعِيلَ وَ الْيَسَعَ وَ يُونُسَ وَ لُوطاً وَ كلًّا فَضَّلْنا عَلَى الْعالَمِينَ : ديگر اسماعيل بن ابراهيم و اليسع بن اخطوب بن عجوز و يونس بن متى و لوط بن هاران برادر زاده يا خواهر زادهء ابراهيم . همهء اينها را بر مردم زمانشان برترى دادهايم . بنا بر اينكه ضمير « ذريته » ( آيه 84 ) به نوح برگردد ، اينها همهء فرزند زادگان نوح هستند و بنا بر اينكه ضمير به ابراهيم برگردد ، گفتهاند تا وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ » از ذريهء ابراهيم شمرده شده است . آن گاه از آيهء « وَ زَكَرِيَّا وَ يَحْيى وَ . . . » عطف است بر « وَ نُوحاً هَدَيْنا » ممكن است همهء اينها را ذريهء ابراهيم شمرده باشد ، بخاطر اينكه بيشتر آنها از ذريهء ابراهيم هستند . بخصوص كه از ابن مسعود نقل شده است كه منظور از الياس ، ادريس است كه جد حضرت نوح بوده است . زجاج گويد : ممكن است مقصود از « مِنْ ذُرِّيَّتِهِ » ذريهء نوح يا ذريهء ابراهيم باشد ، زيرا نام هر دو قبلا ذكر شده است . اما اسامى پيامبران كه بعد از نوح آمده ، عطف بر نوح است . بهر صورت ، خداوند متعال عيسى را كه پسر مريم است ، از ذريهء ابراهيم يا نوح شمرده است و از اينجا استفاده مىشود كه حسنين ( ع ) و اولادشان از ذريهء پيامبر خدا هستند و حسن ( ع ) و حسين ( ع ) پسران پيامبرند . در حديث صحيح وارد شده است كه فرمود : اين دو پسرم امامند ، قيام كنند يا قيام نكنند . به امام حسن فرمود : اين پسرم سرور است . صحابهء پيغمبر به حسنين ( ع ) و فرزندانشان مىگفتند : يا بن رسول اللَّه !